EPEN - Bij de Volmolen in Epen, heeft Natuurmonumenten twee historische graften hersteld. Door het terugbrengen van plateaus en aanplant van struiken op de helling stroomt water minder snel weg en wordt het beter vastgehouden. Dat vermindert wateroverlast, gaat verdroging tegen en versterkt de natuur. De ingreep draagt tevens bij aan een betere waterkwaliteit, een robuuster ecosysteem en het herstel van het karakteristieke cultuurlandschap van Zuid-Limburg.


Het Geuldal is een uniek natuurgebied met bloemrijke graslanden, hellingbossen, houtwallen en zeldzame plant- en diersoorten. Wat minder zichtbaar is, zijn de toenemende waterproblemen. Bij hevige regenval stroomt water snel van de hellingen af, wat leidt tot wateroverlast en het wegspoelen van slib met voedingsstoffen van landbouwpercelen naar de Geul. In droge perioden is er juist een tekort aan water.


Water vasthouden waar het valt


Door regenwater langer vast te houden op de plek waar het valt, kan het geleidelijk in de bodem zakken. Dit helpt niet alleen om overlast en verdroging te voorkomen, maar zorgt er ook voor dat voedingsstoffen op landbouwgronden blijven. Zo profiteren bewoners, natuur én landbouw. Natuurlijke elementen zoals bomen, struiken en kruidenrijk grasland spelen hierbij een belangrijke rol. Bladeren vangen regen op en wortels maken de bodem luchtiger, waardoor water beter infiltreert.


Herstel van historische graften


Vanuit het Programma Erfgoed Deal heeft Maastricht University bij de Volmolen onderzocht wat we kunnen leren van het landschap van vroeger, in verband met klimaatverandering. Met geld uit dit project heeft Natuurmonumenten bij de Volmolen twee oude graften hersteld. Begroeide randen van plateaus op hellingen vertraagden vroeger afstromend water. Net als veel andere groene landschapselementen, waren deze graften in de loop der tijd door schaalvergroting verdwenen.


“De plateaus zijn opnieuw aangelegd en tijdens de Natuurkrachtdag op 21 november 2025 hebben vrijwilligers verschillende inheemse struiken geplant, waaronder sleedoorn, meidoorn, kardinaalsmuts en hondsroos”, aldus Paul Wijenberg, boswachter van Natuurmonumenten. “Naarmate deze beplanting groeit, zal regenwater beter worden vastgehouden en krijgt het meer tijd om in de bodem te zakken.” Bekijk het filmpje op www.natuurmonumenten.nl/geuldal onder de knop ‘nieuws’ waarin Paul uitlegt waarom graftenherstel noodzakelijk is.


Winst voor natuur en recreatie


Het herstel van de graften draagt bij aan het terugbrengen van het kleinschalige cultuurlandschap en vormt een groene verbindingszone voor dieren zoals de hazelmuis, de grauwe klauwier en diverse insectensoorten. Ook voor wandelaars betekent dit een versterking van het landschap: de kenmerkende groene lijnen in het Geuldal worden weer zichtbaar.